سلام

اثر هنری که مشاهده می نمایید، مینیاتوری زیبا از آثار کمال الدین بهزاد است. اولین بار این اثر زیبای هنری را در کلاس هنر ومعماری ارشد دیدم. در کنفرانس آقای ذبیحی. به خوبی به یاد دارم در چند دقیقه ای که استاد قنوات برای استراحت بین کلاس به ما دادند، با برخی دوستان به تحلیل اولیه نقاشی پرداختیم. بعد از دو سال تصمیم گرفتم برای بار دیگر این اثر زیبا را واکاوی کنم.

همانطور که می بینید، این اثر تصویری از یک حمام در دوره تیموری را نشان می دهد که در آن افراد به کارهای مختلفی مشغولند. یک نفر در صحن حمام مشغول حنا گذاشتن و شاید هم تراشیدن سریکی از مشتری هاست که البته با توجه به جوانکی که کاسه به دست در کنارش ایستاده احتمالا مشغول حنا گذاشتن و یا چیزی شبیه آن باشد. البته اگر این مینیاتور، با توجه به شعر نوشته شده در حاشیه کشیده شده باشد، منظور بهزاد همان تراشیدن سر است. دو جوانک دیگر (احتمالا غلام و برده ) در قسمت پایین دیده می شود که با دقت در حالت و چهره آنان، شاید بتوان گفت هدف نقاش از به تصویر کشیدن آنان، نشان دادن رقابت و شاید هم دعوای آنان است. در بیرون حمام نیز، افراد با حالت های مختلفی به تصویر کشیده شده اند. مردی که ظاهرا تازه قصد ورود به حمام را دارد و در حال در آوردن لباس ها و برداشتن کلاه از سر خویش است. مرد دیگری که ظاهرا مشغول پوشیدن لباس سبز رنگی است و کارگر حمامی که لنگ را از دست او می گیرد . فردی با لباس قهوه ای که می خواهد حمام را ترک کند و البته ظاهرا بهزاد می خواسته از حالت نگاه او،چیزی را به ما نشان دهد . حقیقت آن است که من از حالت نگاه او، دقیقا متوجه نشدم چه چیزی خواسته اوست. مردی را هم بر روی پشت بام ساختمان سمت راست که ظاهرا سردر حمام است، مشاهده می کنید. این گونه به نظر می رسد ،او صاحب حمام است و بر کار کارگران و غلامان نظارت می کند. این نکته را می توان از نگاه دقیق او بر کار کارگری که مشغول جابجایی لنگ هاست فهمید. و در پایان کارگری که با چوبی دراز مشغول پهن یا جمع کردن لنگ هاست.

از این مینیاتور چیزهای زیادی می توان فهمید. از جمله پوشش مردم. به عنوان مثال اگردر نقاشی دقت کنید  چهار نوع سرپوش یا کلاه را می بینید که احتمالا با توجه به طبقه اجتماعی افراد و یا شغل آنان نوع سرپوش فرق می کرده است. نکته بعد درباره سرپوش آنست که ظاهرا همه افراد خود را ملزم به استفاده از آن می دانستند. این را می توان از پوشش سر افرادی که قصد ورورد یا خروج از حمام را دارند و همچنین کارگرانی که در حیاط حمام مشغول انجام وظایف خود هستند، متوجه شد.

اما مهم ترین نکته این  اثر زیبای هنری، رنگ آبی لنگ ها در دوره تیموری است.