سلام

مراسم ماه رمضان در شهر مکه  بر اساس سفرنامه ابن بطوطه : ‏

با دیده شدن هلال ماه رمضان در خانه امیر مکّه طبلها و دهل‏ها زده می شود و مسجد الحرام رونقى تازه به خود میگیرد. حصیرها را نو می کنند و بر عدد شمعها و مشعل‏ها می افزایند چندانکه حرم غرق در روشنائى و نور می شود و تلألؤ و درخشندگى آن چشم فلک را خیره می گرداند. پیشنمازان به چند گروه شافعى و حنفى و حنبلى و زیدى تقسیم می شوند. اما مالکیان چهار قارى دارند که به تناوب براى آنان قرآن می ‏خوانند و شمع بر می افروزند، در حرم گوشه‏ اى باقى نمی ‏ماند که در آنجا یکى از قاریان با جمعى به اقامه نماز مشغول نباشد. مسجد از ولوله قاریان بلرزه در می آید و حضور قلبى به مردم دست می دهد که اشک از دیدگان آدمى فرو می ‏ریزد.


برخى از مردم به همان طواف و نمازى که در حجر بطور انفرادى می خوانند قناعت می ورزند، اما ائمه شافعیان در جریان این مراسم بیش از همه می کوشند.

پس از ختم نماز تراویح معمولى که بیست رکعت است امام شافعى با پیروان خود به طواف می رود و بعد از طواف هفته، فرقعه می نوازند و آن علامت بازگشت به نماز است.( فرقعه چوبى است که بر سر آن چرم نازک تابیده شده‏ اى بسته‏ اند و وقتى آن را در هوا حرکت بدهند صدایى بلند در می آید. )آنگاه نماز می خوانند و باز به طواف هفته می پردازند تا بیست رکعت نماز دیگر بدین نحو گزارده شود و آنگاه به نماز شفع و وتر مشغول می شوند و بعد از انجام این اعمال متفرق می گردند. امّا ائمه فرق دیگر بر نماز تراویح معمولى چیزى نمی افزایند.

وقت سحور مؤذن زمزمى در مناره رکن شرقى حرم براى بیدار کردن مردم به دعا و ذکر می پردازد. مؤذنین صوامع دیگر نیز آواز در آواز هم می دهند. برفراز هر مناره تیرى است که چوبى افقى بر سر آن نصب شده و دو قندیل بزرگ از آن آویزان کرده‏ اند. این قندیلها تا نزدیک فجر و اذان صبح روشن‏ اند و در این هنگام‏ پس از خاموش کردن قندیلها اذان می ‏گویند و آواز در هم می ‏اندازند.

از اهالى شهر آنها که منزلشان دورتر است و صداى مؤذن را نمی ‏شنوند بالاى پشت بام می ‏روند و به قندیلها می نگرند و بمجرد اینکه قندیلها خاموش شدند مردم از خوردن غذا دست می ‏کشند و روزه آغاز می شود.

دهه آخر ماه رمضان در هر یک از شبهاى طاق مراسم ختم قرآن برگزار می شود. قاضى و فقها و بزرگان هم در این ختم‏ ها حضور می یابند، ختم را یکى از بزرگ زادگان مکه بر می ‏چیند. آنگاه منبرى با پوشش ابریشمین می آورند و شمعها می افروزند و آن بزرگ‏ زاده خطبه ‏اى می خواند و سپس پدر وى مردم را به خانه خود دعوت می کند و اغذیه فراوان و حلویات براى آنان می دهد.

هر شب وتر همین مراسم اجرا می ‏شود. اما شب بیست و هفتم احترامش بیشتر و مراسمش مفصلتر است. ختم قرآن در این شب پشت مقام برگزار می ‏شود.

روبروى حطیم شافعی ‏ها داربست دیگرى می سازند که به وسیله تیرهاى بزرگ به حطیم می پیوندد و آن را به وسیله تخته‏ هائی بلند به سه طبقه تقسیم می ‏کنند و بر روى این طبقات شمعها و قندیلها بر می افروزند که چشم از شدت نور خیره می ‏گردد، امام شافعی ها به نماز بر می ‏خیزد و پس از نماز عشا قرائت قرآن را از سوره قدر آغاز می کند. قرائت شبهاى گذشته تا اول این سوره خاتمه می ‏یابد و پس از سوره قدر براى شب بیست و هفت باقى می ماند. در آن ساعت همه پیشنمازان فرق دیگر نیز به احترام ختم مقام از نماز تراویح دست برداشته در آن جا حاضر می شوند. امام شافعى ختم را با دو سلام به پایان می رساند و آنگاه روبروى مقام، خطبه‏ اى ایراد می کند و در این هنگام پیشنمازان دیگر به سر نمازهاى خود بر می گردند و جمعیت متفرق می شود.

ختم دیگر در شب بیست و نهم در مقام مالکى به اختصار برگزار می شود و این ختم خالى از ریا و با سنگینى و متانت انجام می گردد و خطبه‏ اى خوانده می شود.