تفاسیر قرآن، منابع مهم تاریخی

سلام

آیة الله هاشمی رفسنجانی، به غیر از مباحث سیاسی، چهره ای علمی هستند که کمتر به این بُعد از شخصیت ایشان پرداخته می شود. بخاطر دارم وقتی در دوره کارشناسی برای انجام دادن برخی تحقیق های کلاسی به کتب تفسیری مراجعه و نظرات مفسرین مختلف را با هم مقایسه می کردم،در برخی موارد، بهترین و گویاترین تفسیر  آیه مورد نظر، مربوط به تفسیر راهنما که از تألیفات ایشان است، بود.

چندی پیش در سایت رسمی ایشان، مطلبی با عنوان "می شود مسیحی بود و بهشتی شد"- مصاحبه ایشان  با روزنامه «جمهوری اسلامی»- منتشر شد که در بخش کوتاهی از آن به اهمیت توجه به شأن نزول آیات اشاره  شده بود .

به نظر می رسد این مبحث نه تنها در علوم قرآنی و تفسیر و همچنین فقه و استنتاج احکام، بلکه در تاریخ نیز، از اهمیت بالایی برخوردار است. شاید بتوان گفت، قرآن، اگر چه کتاب تاریخی نیست ولی می توان اطلاعات مفیدی را هم از طریق برخی آیات و گاه از طریق شأن نزول آنها بدست آورد. هر چند متأسفانه، در بین دانشجویان تاریخ، مراجعه به تفاسیر  و  حتی نقد روایات تاریخی آنها ، اندک است.

/ 1 نظر / 14 بازدید
ياقوتنامه

با سلام آنچه در رواياتِ اسباب النّزول آمده ، اگر نگوييم همه اش ، حدّاقلّ بيشترش نظريّۀ شخصي راويان است . [ ترجمه الميزان ، ج 4 ، ص 115 ] بيشتر روايات واردۀ در اسبابِ نزول علاوه بر ضعفي كه در سببِ آنها هست صرفاً تطبيقهايي است كه ناقلان تاريخ بر آياتِ قرآني مناسب آن حوادث كرده اند . [ ترجمه الميزان ، ج 5 ، ص 6 ] تتبّع اين روايات و تأمّل كافي در اطرافِ آنها ، انسان را نسبت به آنها بدبين مي كند ... در خلالِ اين روايات تناقض بسيار به چشم مي خورد به اين معنا كه در بسياري از آياتِ قرآني در ذيل هر آيه چندين سببِ نزول مناقض همديگر نقل شده كه هرگز با هم جمع نمي شوند حتّي گاهي از يك شخص مانند ابن عبّاس يا غير او در يك آيۀ معيّن چندين سببِ نزول روايت شده . [ قرآن در اسلام ، علّامه طباطبايي ، ص 118 ] ... براي كساني كه عريق و عميق هستند در قرآن پژوهي ، شأنِ نزول ، شأني ندارد . [ فصلنامه بيّنات ، ش 30 ، ص 106 ، آيت الله دكتر محمّد صادقي تهراني ] اگر مفسّر ، خود را از قيدِ شأنِ نزولها آزاد كند و به خودِ آيه دقيق بنگرد و با استمداد از آياتِ مشابه براي كشفِ معناي آيه بكوشد ، در اين صورت به يقين مي رسد ... . [ فصلنامه بيّنات